Basje Boer: Nulversie; €20,00

Over boekverfilmingen zijn een boel meningen. Mijn persoonlijke mening is dat er in de goede gevallen sprake is van twee autonome kunstwerken waarbij de een geïnspireerd is door de ander. In de slechte gevallen is er sprake van een slechte film of een goede film zonder eigen idee. En andersom? Een verboeking? Er zijn boeken gemaakt van filmscenario's, maar dat genre sloeg nooit erg aan – de post-Harry Potter boeken van J.K. Rowling daargelaten, maar of dat nou om die boeken draait? Bovendien zitten die qua vorm tussen scenario en boek in.

Het nieuwe boek van Basje Boer, ‘Nulversie’, is een andere mengvorm. Boer is filmrecensent en in haar literaire werk is de film nooit ver weg. Haar debuutroman ‘Bermuda’ is onderverdeeld in vier delen die filmtitels dragen en film-  en muziekfragmenten wisselen elkaar af. ‘Nulversie’ bestaat uit delen refererend aan de opbouw van een scenario. En wel de aloude three-act-structure. (Proloog) - Set-up - Confrontation - Resolution.

De setting is een masterclass scenarioschrijven, ergens in een landelijk dorp, met vijf deelnemers en docent Jacob. Een masterclass die Boer in de roman zelf nog eens dunnetjes overdoet, want ze leert ons het een en ander over (scenario)schrijven, plus behoorlijk wat filmgeschiedenis en -termen Dit doet ze zo soepeltjes dat het niveau van de filmkennis van de lezer niet uitmaakt. Inmiddels heb ik het gevoel The Breakfast Club gezien te hebben, terwijl dat volgens mij niet zo is.

The Breakfast Club is de film die docent Jacob kiest als uitgangspunt voor zijn masterclass. Een typische highschoolmovie, met alle clichés die erbij horen. Het zijn deze clichés waar Boer uitgebreid mee speelt. Met herkenbare typetjes als de rijke, lome vrouw-van uit Amsterdam Zuid, het spook in het kasteel, de ongenaakbare knapperd, het nerderige meisje, de vrouw-zonder-kinderen, et cetera. En de actrice die ze allemaal kan spelen. Maar ook clichés van spelen met de werkelijkheid stopt Boer zowel in de inhoud van het boek als in de structuur ervan. We weten als lezer vaak niet zeker of we nou in het scenario van een van cursisten zitten, in het boek zelf of in een scenarioversie van het boek.

Het spannende aan ‘Nulversie’ is dat de personages – met name de vrouwen – telkens zo vast komen te zitten in hun rol dat ze moeten proberen los te breken, om opnieuw klem te geraken. De mannen lijken vaker in volle tevredenheid in hun rol te gedijen. Zij hebben dan ook zichzelf hun rollen gegeven, terwijl de vrouwen er door anderen ingestopt werden. Boer laat ons op deze manier mooi afvragen in hoeverre  vaste patronen en structuren voorbehouden zijn aan scenario’s en films.

Jo, (meestal) de protagonist, speelde en werd al snel het knappe meisje dat je moet begeren maar nooit kunt bezitten. Dit om maar gezien te worden, zonder echt aanwezig te hoeven zijn. Inmiddels ruim in de veertig, maar nog steeds aantrekkelijk, plukt ze daar vaak de zoete vruchten van, maar proeft de nare nasmaak ook steeds beter. Ze kan lief spelen maar echt zacht zíjn zoals haar vriendin Mady haar meegeeft, lukt niet meer. En zo verglijdt Jo van het ene cliché in het andere. Misschien dat ze aan het einde wat van die rollen had afgelegd, meer zichzelf was. Had Boer haar tot een mens laten evolueren, een naar mens, maar wel een mens.

Door het spelen met de vertelwijze en doordat de cursisten ook voortdurend bezig zijn met het bekijken van hun werkelijkheid – ze moeten op zoek naar materiaal en Jacob spoort ze aan elkaar en de omgeving te gebruiken, heeft ‘Nulversie’ iets hyperzelfbewusts. Het uiteenrafelen van de personages en hun patronen werkt als een vliegwiel. Die wisselwerking is subtiel maar maakt van ‘Nulversie’ een fijn gelaagd boek.

(Marieke)

 

facebook Pantheon

 

info@pantheonboekhandel.nl
__________________________



binnen 1 dag

Als u boeken bij Pantheon bestelt, zijn deze er doorgaans al de volgende dag. Uiteraard kunt u via onze Libris website uw boeken ook thuis laten bezorgen, Ook dan heeft u ze de volgende dag in huis. We rekenen geen verzendkosten bij bestellingen boven de €15,-

Bzoek de boek zoekengine