Marente de Moor: Foon; €20,-

‘Herkenbaarheid is zo overschat. Laat je toch meezuigen in het hoofd van een ander.’ Dit zegt Marente de Moor in een interview door Marjolijn de Cocq in het Parool van 6 oktober 2018, over haar nieuwste roman Foon. Ik kan niet anders dan ermee eens zijn, al denk ik dat in het hoofd van een ander óók veel herkenbaars te vinden is. Voor mij in elk geval wel in dat van Nadja, de ik in Foon. Al was ik tegen het einde van het boek wel wat huiverig over wat dat dan precies over mij zegt.

Nadja is 'wat ouder' (hoe oud precies wordt niet duidelijk) en woont al jaren in de Russische bossen met haar man Lev. Lev is beduidend ouder dan zij en begint wat warrig te worden. Zij runt het huishouden, voert de dieren, stelt hem gerust over de watertoevoer, kookt, is de rationele tegenhanger van Levs geschreeuw en struint door de bossen. Nadja heeft de boel onder controle, althans, de eerste paar bladzijden. Maar al snel blijken zich 'Grote Geluiden' voor te doen boven hun bossen; onverklaarbare en niet-na te bootsen geluiden ‘uit de hemel’. Vreemd ja, vindt ook Nadja, maar zij heeft andere dingen om zich druk over te maken. Levs al wat wankele wereld echter schudden ze volledig door elkaar.

De Moor kleedt in de eerste niet eens vijftig bladzijden het leven en de geschiedenis van Nadja en Lev overtuigend aan, met altijd een rol voor de omgeving - veelal woest Russisch bos - omgevingen die door de uitgebreide beschrijvingen haast te ruiken zijn. De personages leven met grote gebaren, raak en invoelbaar door De Moor neergezet: ‘Pjots Karasov was zo’n Rus van wie je je niet kon voorstellen dat hij vóór de jaren negentig ook al bestond. Joviale mannen genoeg hier in de Sovjet-Unie, maar ik herinner me ze niet van zo’n schaamteloze omvang. (…) Hij had zich dit imago [van ex-crimineel] maar aangemeten, zoals hij op een dag dat camouflagepak over zijn lijf had gehesen. Op de groei, voor het geval dat.’

De omgeving en personages zijn dus allemaal maar wat fijn, maar erg herkenbaar is al deze Russische theatraliteit niet. Hoe zit dat dan met dat herkenbaars in andermans hoofd? Zoals gezegd zegt dat ik me kon vinden in Nadja’s manier van met werkelijkheid omgaan, door middel van verhalen, misschien wat twijfelachtigs over mij. Want langzaam, heel langzaam, lijken steeds meer dingen niet helemaal te kloppen, en rijst de twijfel of Nadja’s werkelijkheid wel dé werkelijkheid is. Nou ben ik een sucker voor onbetrouwbare vertellers, maar Nadja is wel écht een hele goede. Of eigenlijk De Moor, want zij smeedt feilloos vertelling, gebeurtenis, geschiedenis, roddel en het bovennatuurlijke tot een verhaal waarvan je gewoon wilt weten hoe het afloopt. Ik wilde weten wat er gebeurde in het jaar dat Nadja zich ‘liever niet meer herinnert’, wat de Grote Geluiden zijn, hoe het kan dat hun elektriciteitsmeter op hol is geslagen, wat er met hun dochter gebeurde, wie de Nederlandse is, et cetera.

Maar dit is niet waar het verhaal over gaat, voor mij althans. Het gaat er niet om hoe het afloopt, maar waar het vandaan komt. Foon gaat over de verbeelding. ‘Misschien draait het leven om wat we kiezen te vertellen. Mensen zonder verbeelding bieden zo’n keuze nooit, die vertellen niks, die houden er meningen op na. Meningen zijn vervelend, ze zetten een streep onder de gebeurtenissen. Je bijt er hooguit je tanden op stuk, verteren kun je het niet. Zolang Rusland een geschiedenis kent, verdraaien we haar.’ En zo gaat het nog even door. *Bibberende zucht* Ik vind dit prachtig.

Niet alles wat uit de verbeelding komt is on-waar, vaker is het gewoon een manier om de wereld beter behapbaar, of leuker, of verdraagzaam te maken. Sommige mensen leunen meer op hun verbeelding dan anderen en hebben dat nodig. Met het ontrollen van de (voor)geschiedenis van Nadja en Lev, hun twee kinderen, goede vriendin Lydia, de beertjes, de verdwenen dorpelingen, het laboratorium, krijgen we als lezer een steeds groter inkijkje in de verbeeldingswereld van met name Nadja. En ik snapte haar, misschien nog wel beter dan eerst. Neemt niet weg dat aan het einde alles op een heel andere plek staat dan waar het begon. Het fijne aan dit boek is dat ook dan lang niet alles uitgelegd is of een plek toedicht heeft gekregen. Genoeg personages en gebeurtenissen lijken aankleding te zijn geweest. Aankleding van de verbeelding of van de werkelijkheid: dat maakt dan al niet meer uit. Het is gewoon ruimte voor de eigen verbeeldingskracht.

(Marieke de Groot)


 

 

facebook Pantheon

 

info@pantheonboekhandel.nl
__________________________



binnen 1 dag

Als u boeken bij Pantheon bestelt, zijn deze er doorgaans al de volgende dag. Uiteraard kunt u via onze Libris website uw boeken ook thuis laten bezorgen, Ook dan heeft u ze de volgende dag in huis. We rekenen geen verzendkosten bij bestellingen boven de €15,-

Bzoek de boek zoekengine