Dorthe Nors: Spiegel, spiegel, schouder; €18,50

Wilt u wat stoms horen? Ik heb een geweldig boek gelezen, maar ik krijg het niet aan klanten aangesmeerd. Want tja, een vrouw van in de veertig in Kopenhagen, vrijgezel, met nauwelijks een eigen leven, met als enig actief verlangen beter contact met haar moeder en grote zus, en met als enige levensmotor de wens haar rijbewijs te halen, zónder grote traumatische gebeurtenissen of zonder dat het een depressieverhandeling is: klinkt niet erg enerverend hè? Dat is Spiegel, spiegel, schoudevan Dorthe Nors dan ook niet. Belangrijker is dat het boek ook geen aangezette dramatiek of uitgesponnen plottwists nodig heeft. 

De Deense Dorthe Nors is in eigen land best een beetje bekend, maar pas in 2016 verscheen een Nederlandse vertaling van een van haar boeken, Karateslag. Dit is een dubbelboek: een verhalenbundel én een prozagedicht, en ik vind de prachtige recensies die het kreeg meer dan terecht. Nors' schrijven hakt naar binnen om niet meer los te laten. In zowel deze vertaling en als in het nieuwe Spiegel, spiegel, schouder verdwijnt het kader van het boek, het enige dat tijdens het lezen nog bestaat is Nors haar universum, ook al is dat maar een klein en droevig universum. Hoofdpersoon Sonja in Spiegel, spiegel, schouder is opvallend lang en haar slungeligheid is voortdurend aanwezig. Het is het soort slungeligheid waarvan de onhandigheid voelbaar is en dat ongemak weerspiegelt zich in de rest van haar leven. Met name in hoe Sonja zich niet thuis voelt in de grote stad Kopenhagen: de landerijen, vrije natuur en dieren van haar jeugd trekken aan haar. Vol dromen en wilde plannen ging ze samen met vriendin Molly weg uit het boerse Balling, Midden-Jutland. Molly is inmiddels gesetteld - ze heeft een carport -, maar voor haar is dat dan weer niet genoeg, dus papt ze om de zoveel tijd aan met vage sjamaanachtige figuren waarmee ze stiekeme seks heeft in het bos.

Vage sjamaanachtige figuren komen sowieso veel voor in het leven van de nuchtere Sonja. Gelukkig worden we als lezer niet meegetrokken in gezwaai met wierook, maar enkel getrakteerd op haar droge observaties van deze mensen. Desondanks lijkt het haar houvast te bieden, zelf lukt het haar niet om richting te geven aan haar leven. Zo wist ze dat haar laatste en meest serieuze relatie zou mislukken: een waarzegger had haar dat voorspeld. De rest van de voorspelling is ze vergeten en dat zit haar dwars. Niet vanwege angst voor de toekomst, of wanhoop of heimwee of eenzaamheid - Sonja is alle intens beleefde emoties reeds lang voorbij - maar omdat met het vergeten ook de kans op een vergezicht in haar leven verloren is gegaan. Naar vergezichten kun je zoeken natuurlijk, maar Sonja weet niet hoe, ze durft niet, ze kán vooral niet. Haar hunkerende contactpogingen met haar zus vallen dood op diens kale, burgerlijke grond en ook haar moeder kan ze niet meer echt bereiken. De moeite komt vooral tot uiting in de rijlessen die ze volgt, de rode draad in het boek. Ook daar slaat ze lam door haar rijinstructeurs, krijgt ze de pook niet onder controle, lukt het haar niet te handelen naar wat ze al weet. En dus ratelt ze maar. 'Het is afschuwelijk om jezelf en anderen teleur te stellen, en Sonja's oplossing is praten. De taal heeft kracht en geeft richting.' Ze is niet voor niets vertaler. Eigenlijk schrijver-gone-vertaler van Gösta, een bekende thrillerschrijver wiens werk ze uit het Zweeds vertaald. Ze verafschuwt zijn steeds gruwelijke moorden en verkrachtingen. Maar tegelijkertijd is 'de vertaler van Gösta'-zijn wel het enige waarvoor de buitenwereld haar een zeker vorm van erkenning geeft: een vorm van contact. Sonja zit opgesloten in haar hoofd en wij met haar, in haar leven dat ze zo klein mogelijk heeft gemaakt zodat ze niet al te veel fout kan doen. 

Als ik nu verder op zou schrijven wat Sonja ziet, denkt en waar ze haar wereld mee vult, dan zorgt dat voor een nadruk die het boek geen recht doet. Juist de ingetogen, lamgeslagen-maar-absoluut-niet-saaie-of-lethargische onnadrukkelijkheid van Sonja maken dit boek zo goed. Die onnadrukkelijkheid blijkt uit zinnen als 'Ze had de knop in haar hersenen die de wereld voluit kan binnenlaten omlaag gedraaid en nu die knop bijna helemaal uit stond, leek het alsof de hei, het bos en de hemel volkomen inhoudsloos waren geworden.' Sonja bestaat gewoon verder, al wordt ze aan het einde gelukkig - maar wederom niet nadrukkelijk - een beetje wakker geschud. En toch, ondanks al deze onnadrukkelijkheid is Sonja een heel fijn personage om mee te vertoeven, iemand om van te houden, en Spiegel, spiegel, schouder een geweldig boek, een beetje melancholisch, scherp, grappig, modern en universeel. Daar durf ik best nadrukkelijk over te zijn. 

Door: Marieke de Groot

 

 

 

facebook Pantheon

 

 

 
info@pantheonboekhandel.nl
__________________________



Hier kunt u zoeken, bestellen of zien of we een boek op voorraad hebben. Een boek dat niet op voorraad is, kunt u gewoon bestellen en thuis laten bezorgen of reserveren en in de winkel ophalen. Voor 18 uur bestelde boeken zijn er doorgaans de volgende dag.

Bzoek de boek zoekengine