Foto

Lange korteverhalenrecensie 

Verbeke: Halleluja/Evers: Het zit in de familie/Capote: Alle verhalen/Enriquez: Dingen die we verloren in het vuur

Volgens Neerlands korteverhalengoeroe Edith Vroon moet je een verhalenbundel nooit achterelkaar door uitlezen. Dat advies ter harte nemend las ik er maar gewoon vier door elkaar heen. Voor de eerste, Halleluja van Annelies Verbeke, haal ik mijn dierbare collega Katty aan, die altijd goedkeurend jodelt bij euh, dingen die goedkeurend jodelen verdienen. En voor honden jodelt ze ook, maar dat komt feitelijk op hetzelfde neer. Enfin: geluid en titel vallen in dit geval samen en Halleluja blijkt een onomatopee: het is een geweldig goede bundel. Alle vertelregisters worden opgetrokken en Verbeke zet een breed scala aan personages neer die elk verhaal weer functioneren in een andere en zeer overtuigende wereld.

Verbeke schreef het nawoord van Alle verhalen van Truman Capote, waar ik zo op terugkom, maar eerst dit citaat uit dat nawoord: ‘Slimme auteurs weten het initieel verwarrend gegeven tot verschillende werelden te behoren ten volle aan te wenden.’ Of Verbeke dit initieel verwarrende gegeven aan den lijve ondervindt weet ik niet, maar ze zadelt haar personages er in elk geval overtuigend mee op. Voor haar personages uit Halleluja is dit leven vóór en na. Voor en na wát weten ze zelf ook lang niet altijd; erg veel invloed op de grote emoties van het leven hebben ze niet, of wensen ze niet te hebben. Zoals Jenifer in ‘Voorbeelden van verdriet’ denkt: ‘Ach, wat een treiterige onderwerpen ook, liefde, hoop, ze moet er maar niet aan denken.’

            De personages leven hun moeizame leven in zeer zorgvuldig neergezette werelden. Verbekes taal is helder en precies. Nadruk of hulpmiddelen heeft ze niet nodig, daarvoor kloppen de zinnen te goed. Zoals deze zinnen uit het openingsverhaal ‘Huilbaby’: ‘De nacht wijkt niet. Ik zal een slechte slaper blijven.’ In dit verhaal huilt en huilt een baby, omdat hij de volledige toekomst kan overzien en weet wat er van hem, zijn ouders en de wereld wordt. Deze kennis zal verdwijnen, of in elk geval minder nadrukkelijk aanwezig worden, maar nu is het te veel voor het pasgeboren leven. Het verhaal bevat de thematiek van de volledige bundel: voor en na, begin en einde, maar toont ook Verbekes scherpe tekening van onderlinge verhoudingen, de humor en de feilloze manier waarop ze de lezer de dingen anders kan laten bekijken.

            Interessant genoeg zit er in de bundel van Stuart Evers, Het zit in de familie, een verhaal met veel raakvlakken met ‘Huilbaby’. De verteller is hierin niet de baby zelf, maar zijn vader. Hij en baby Jack zijn op een avond alleen thuis als er een mysterieuze stem via de babyfoon te horen is. Deze mannenstem vertelt over zijn ouders, hun relatie en de ouder-kindrelatie. Onduidelijk is van wie de stem is, al begint er een vermoeden de rijzen…. Zijn ongezouten mening zou elke kersverse vader de melk iets te heet in het flesje doen stoppen, maar niet papa Dean. Een voorproefje: ‘Mensen hebben het over hun jeugd alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Ik kan me er weinig van herinneren, eerlijk gezegd. Ik zou niet weten hoe mijn vaders stem klonk. Eerlijk waar.’

            Veel van de verhalen in Het zit in de familie omvatten volledige levens, families, zoals de titel al doet vermoeden. Vaak gaat het erover hoe het verleden het heden vormt, al is lang niet iedereen zich daar bewust van. Evers zijn personages zijn veel met zichzelf bezig, maar gebruiken vaak de blik van een ander om naar zichzelf te kijken. De cirkel wordt hierdoor maar zelden doorbroken. Qua thematiek raakt het aan zijn vorige bundel, De vorige sigaret, al lijkt het aantal baby’s in de verhalen wel toegenomen. Een zin als ‘De speeltuin werd verbouwd, veilig gemaakt; de koersbalclub was gesloten, graffitigeesten onder de recente verfbeurt’ laat zien dat zijn stijl nog net zo kalm en beeldend is, en ook de weemoed zweemt nog steeds overal doorheen.

            Met weemoed zijn we aanbeland bij Capote. Alle verhalen is net als de bundels van Evers onderdeel van de geweldige korteverhalenreeks van Uitgeverij Podium. Capotes vroege verhalen zijn vorig jaar ook uitgegeven in deze reeks, onder de titel Waar de wereld begint.  Die verhalen zijn verrassend goed voor de verhalen van een puber, maar Alle verhalen is het échte Capotewerk.  Zijn stilistisch vermogen komt geweldig tot zijn recht in korte verhalen en hij neemt de lezer mee in wereld na wereld, en combineert die werelden vervolgens moeiteloos. Hierdoor zijn we in een New York in een sneeuwstorm, en hebben toch het gevoel elk moment een Southern grill bij te kunnen wonen. Maar er is ook vaak sprake van magisch-realistische spelingen met de werkelijkheid. Hierdoor bevatten de verhalen, hoe zwaar, weemoedig of aan de kaak stellend ook, toch een zekere speelsheid en een idee van hoop. Een citaat uit ‘Buikfles van zilver’ dat dit gevoel perfect illustreert: ‘Nee, het mysterie houdt je in de ban.’ Capote stelt ritme soms boven het narratief. Maar omdat zijn stijl zo onderdeel is van het verhaal, ergert dat geen moment. Een van mijn favoriete zinnen, uit ‘Meneer Malheur: ‘Opeens verschenen er, als een stel obscene woorden, twee jongens op het pad’.

            Heel prettig in deze uitgave is ook dat per verhaal het verschijningsjaar erbij is gezet. Hierdoor is de bundel niet alleen een pil vol splinterige levens en prachtig neergeschreven werelden, maar ook een inzicht in de ontwikkeling van Capotes schrijverschap. Een kleine, heel klein, minder enthousiast puntje: voor mij is het soms een beetje te dik aangezet. Maar goed: dat past bij Capote, dat past bij het boek en dat past bij de verhalen. Nu is het ook niet zo dat ik iets tegen dramatisch heb, maar dit is drama op zijn New Yorks.

            Als ik wel iets tegen drama had, zou Dingen die we verloren in het vuur me niet zo bekoord hebben. Want deze bundel van de Argentijnse Mariana Enriquez is regelmatig over the top, maar tegelijkertijd wordt alles op onderkoelde toon medegedeeld. De magische elementen uit Capote, zijn hier nog veel ruimschootser aanwezig. Overal zijn spoken, schimmenmeisjes, gebeurtenissen uit het verleden die hun plek in het heden opeisen. Soms neigt het zelfs naar horror of fantasy. Hoewel er wat onzorgvuldigheden in zitten en de verhalen soms wat té abrupt eindigen, deed deze bundel me de ‘nooit in één keer uitlezen’-regel volledig overboord gooien. Ik wilde verder lezen, ik wilde ín de wereld in deze bundel zijn, waar mensen ondanks problemen en pijn, vrij, liefdevol, harteloos, vol wraak, woede en lust hun leven leven.  ‘Wij hadden een bloedhekel aan onschuldige mensen.’ En daar moeten we het maar mee doen. Het leek soms wel alsof ik meegenomen werd door de geesten die deze bundel zo veelvuldig bevolken of alsof ik in een trip raakte van de drugs die zo achteloos wordt gebruikt in bijvoorbeeld ‘De jaren onder invloed’. De personages zijn schaamteloos opportunistisch, op het kinderlijke af. Hun tekortkomingen worden hun toebedeeld door anderen, zelf tonen ze zonder schaamte hun volledige persoonlijkheid. Dingen die we verloren in het vuur is een waardige afsluiter van deze lange korteverhalenrecensie. Graag wil ik ook even Scary Old Sex onder de aandacht brengen. Die had ik graag nog meegenomen, maar vier bundels is genoeg. Neemt niet weg dat ook die verhalenbundel het lezen meer dan waard is. 

(Marieke de Groot)

 

facebook Pantheon

 

 

 
info@pantheonboekhandel.nl
__________________________



Hier kunt u zoeken, bestellen of zien of we een boek op voorraad hebben. Een boek dat niet op voorraad is, kunt u gewoon bestellen en thuis laten bezorgen of reserveren en in de winkel ophalen. Voor 18 uur bestelde boeken zijn er doorgaans de volgende dag.

Bzoek de boek zoekengine