Foto

Ian McEwan: Notendop; €19,90 / Nutshell; €20,99

Hoewel The Cement Garden negen jaar voor mijn geboorte verscheen, veranderde dit debuut van Ian McEwan mijn visie op literatuur en verbond mij aan hem als schrijver. Waarom het nou juist dit boek was dat zo veel indruk op mij maakte weet ik niet, want ik heb het nooit durven herlezen. Ik weet wel dat het te maken had met die typische McEwan elementen van hoe om te gaan met de werkelijkheid en het naar de hand zetten van die werkelijkheid.

McEwans werk van de laatste jaren wordt vaak sociaal-realistisch genoemd. In zijn laatste boek Nutshell breekt hij met deze benadering door een foetus als protagonist te nemen. Op de eerste bladzijde, na de briljante beginzin ‘So here I am, upside down in a woman’ verlangt deze verteller als een typisch McEwan personage naar hoe het was. ‘My eyes close nostalgically when I remember how I once drifted in my translucent body bag, floated dreamily in the bubble of my thoughts through my private ocean in slow-motion somersaults, (…) That was in my careless youth. Now, fully inverted, not an inch of space to myself, knees crammed against belly, my thoughts as well as my head are fully engaged.’ En dan zijn de problemen nog niet eens echt begonnen voor deze bijna-geboren jongen. De zachte buikwand waar hij tegenaan geklemd zit laat veel door, dus hij kan zijn zintuigen testen (al geloof ik niet dat hij al ruikt). Via Trudy - zijn moeder - koestert hij zich in de warme zon en hoort hij vrijwel alles wat zij hoort. Al snel blijkt dit meer te zijn dan goed is voor een nog niet volledig ontwikkeld babyhart, want zij beraamt snode plannen met haar minnaar. Deze plannen hebben te  maken met zijn vader, de sullige dichter en poëziedocent John, behept met een romantische ziel én een aanzienlijk familiekapitaal.  Als Trudy schijnbaar onverschillig wijn na wijn drinkt, terwijl ze dat eerder niet wilde ‘voor de baby’, rijst het vermoeden dat wat ze plot niet zo fris is. Ook over Trudy’s minnaar hoort de baby zaken waar een ander spontaan van geboren zou worden.

Het gegeven van een foetus als verteller lokt uit tot flauwigheden, en de verteller in Nutshell heeft dan ook een typisch Brits onderkoeld gevoel voor humor. Dit is niet zijn enige volwassen trekje, zo heeft hij een absoluut filosofische inslag. ‘The strangely essential matter at the heart of every birth was now settled. Either – or. Nothing else. No one exclaims at the moment of one’s dazzling coming-out, It’s a person! Instead: It’s a girl, It’s a boy. Pink or blue – a minimal improvement on Henry Ford’s offer of cars of any colour as long as they were black.’ Even na deze gedachte reflecteert de foetus op de mogelijk van het kiezen van identiteit en gender. Enkele regels verder noemt hij de baarmoeder ‘fine and private’, zoals het graf uit een van zijn vaders favoriete gedichten. Voor mij onmiddellijk herkenbaar als ‘To his Coy Mistress’, want laat dat nou net ook een van mijn lievelingsgedichten zijn. Ja, Ian McEwans personages en ik gaan wel door één deur. Maar dat terzijde.

Het geplotte onheil en hoe minnaar, zwangere vrouw en ongeborene daarmee omgaan creëert een spanningselement dat het boek sjeu geeft. Het maakt nieuwsgierig, zowel naar wát er nou gaat gebeuren, maar ook naar hoe de foetus daarmee omgaat. Want hij krijgt niet alleen alles van de buitenwereld mee, ook het innerlijk leven van zijn moeder kent geen geheimen voor hem. Dit laat mooi de onbreekbare liefde tussen moeder zien. Maar het voedt ook de foetus’ verwarring. Want hij maakt zich uiteraard druk om zijn toekomst: belandt hij straks, ongeboren en al, in het gevang? Of wordt hij afgestaan aan een familie waar hij geen educatie, liefde of literatuur zal kennen? En moet hij straks, á la Hamlet zijn vader wreken op zijn moeder?

De filosofische inslag en bespiegelingen van de foetus maken dat Nutshell meer is dan een spannend en geestig verhaal. Het roept genoeg op om lang over na te denken, en dat verpakt in een zeer prettige geheel. Het is echter wel zaak het boek met aandacht te lezen, want de vragen worden subtiel opgeroepen en de drang om dóór te lezen is groot. Ideaal voor bij een herfstig haardvuur.  bestellen

(Marieke de Groot)

 

facebook Pantheon

 

 

 
info@pantheonboekhandel.nl
__________________________



Hier kunt u zoeken, bestellen of zien of we een boek op voorraad hebben. Een boek dat niet op voorraad is, kunt u gewoon bestellen en thuis laten bezorgen of reserveren en in de winkel ophalen. Voor 18 uur bestelde boeken zijn er doorgaans de volgende dag.

Bzoek de boek zoekengine