B o e k e n  o v e r  A m s t e r d a m

Heijbroek, G. & Schmitz, F.: George Hendrik Breitner in Amsterdam; €24,95 (paperback) / €32,95 (gebonden)

George Hendrik Breitner in Amsterdam geeft een fascinerend beeld van het Amsterdam rond 1900. 

George Hendrik Breitner (1857-1923) gebruikte ze vrijwel elke dag: zijn schetsboeken waarin hij zijn eerste indrukken vastlegde als basis voor zijn schilderijen en aquarellen. Zo'n honderdtwintig zijn er bewaard gebleven. Op de tentoonstelling en in het boek wordt, voor het eerst, een ruime selectie daaruit getoond in relatie tot andere werken van de kunstenaar. Samen met het Rijksmuseum heeft het Stadsarchief Amsterdam onderzoek gedaan naar de schetsboeken en de rol die ze speelden in leven en werk van Breitner. Stap voor stap is nu te zien hoe hij met schetsen en foto's tot zijn grote schilderijen en kleurrijke aquarellen kwam.

Deze slectie geeft bovendien een fascinerend beeld van het Amsterdam rond 1900. We zien de trampaarden op de Dam, dienstbodes op de grachten, stadsvernieuwing in het oude centrum en de bouwputten van de nieuwe wijken aan de rand van de stad. We kijken over Breitners schouder mee als hij op straat zijn eerste indrukken vastlegt en volgen het ontstaan van de monumentale schilderijen en aquarellen in het atelier. De bezoeker ziet de plaatsen waar Breitner zijn schetsen maakte, waar hij fotografeerde en hoe hij in zijn schilderijen het licht en de sfeer van Amsterdam wist vast te leggen.

De beelddrager van het boek en de tentoonstelling Breitner in Amsterdam, Impressies van de stad 1886-1923 is een klein schilderijtje in vrolijke, lichte en heldere kleuren. Dat kleurenpalet wijkt nogal af van wat we vaak bij George Hendrik Breitner (1857-1923) verwachten. De kunstenaar wordt dikwijls geassocieerd met grote, donkere schilderijen van de stad bij avond of bij somber regenweer. Inderdaad is bekend dat Breitner van zulke weersomstandigheden genoot en Amsterdam dan op zijn mooist vond. Maar ook op dit schilderijtje is het ‘Breitnerweer’: het waait hard. Vele malen heeft Breitner vrouwen geschilderd die bij stormweer op straat lopen. Op de tentoonstelling zijn daarvan prachtige voorbeelden te zien, zoals ‘Regen en wind’ van het Stedelijk Museum en ‘De Windvlaag’ uit Museum Kröller-Müller. Op onze beelddrager is te zien hoe enkele vrouwen, waaronder één van de schoolmeisjes, hun hoed of muts vasthouden. En aan de witte rokken van de dienstmeisjes valt af te leiden dat de wind uit het westen komt, over de in 1890 gedempte Rozengracht richting Westermarkt.

De drie schoolmeisjes, op de rug gezien, zijn gebaseerd op een foto. Breitner heeft ze gefotografeerd op exact deze locatie. En ook de huizen op de achtergrond, de gevelwand van de Prinsengracht tussen Rozengracht en Egelantiersgracht, heeft Breitner op foto’s vastgelegd. Eén zo’n foto, met een dienstmeisje helemaal vooraan in beeld, was in 1995 het begin van de ontdekking van ruim 260 glasplaatnegatieven die al jarenlang als anonieme stadsgezichten een sluimerend bestaan leidden binnen de collecties van het - toen nog – Gemeentearchief. Deze sensationele ontdekking door fotografe Doriann Kransberg werd de aanleiding voor een tentoonstelling en een boek in 1997.

Dat Breitner foto’s gebruikte werd pas in het begin van de jaren 1960 algemeen bekend. Dat hij daarnaast, en vooral, schetsen maakte in kleine schetsboekjes was nooit een geheim geweest. Al kort na zijn dood, in 1924, is een groot deel van die boekjes terecht gekomen in het Rijksmuseum; de rest volgde in 1948, na het overlijden van Breitners weduwe, Marie Breitner-Jordan. De vele duizenden schetsen zijn de afgelopen twee jaar gedigitaliseerd en te raadplegen op de website van het Rijksmuseum. Dat project vormde de directe aanleiding voor de huidige tentoonstelling. Daarop staat de werkwijze van Breitner centraal. Er is te zien hoe hij met behulp van zijn schetsen en foto’s tot zijn grote aquarellen en schilderijen kwam. En daarbij valt veel te genieten, aan bekend en onbekend werk. Tot die laatste categorie behoort ook het schilderijtje van de drie schoolmeisjes, dat altijd in particulier bezit is geweest en daardoor maar zelden aan een groot publiek getoond wordt.

 

facebook Pantheon

 

info@pantheonboekhandel.nl
__________________________



binnen 1 dag

Als u boeken bij Pantheon bestelt, zijn deze er doorgaans al de volgende dag. Uiteraard kunt u via onze Libris website uw boeken ook thuis laten bezorgen, Ook dan heeft u ze de volgende dag in huis. We rekenen geen verzendkosten bij bestellingen boven de €15,-

Bzoek de boek zoekengine